Waarom de beste opvoeding zo belangrijk is


De beste opvoeding? Wat is dat? Hoe ziet dat eruit? Op Internet barst het van sites die wel iets te zeggen hebben over het opvoeden van kinderen en wat de beste opvoeding zou moeten zijn. Ze geven goedbedoelde adviezen over de opvoeding voor je kind. Wonderbaarlijk genoeg lopen deze adviezen voor deze opvoeding nogal uiteen. Het is maar wie het roept of schrijft. Desondanks is er in deze jungle van opvoeding-tips ook wel een rode draad te halen, gelukkig maar. Toch heb ik nergens een goede onderbouwing kunnen vinden van wáárom bepaalde opvoeding-tips gegeven worden. En wáárom een goede opvoeding zo belangrijk is.


Graag wil ik hier twee dingen doen: allereerst uitleggen waarom we met z'n allen moeten weten van en moeten proberen dé beste opvoeding aan onze kinderen te geven. Ten tweede wil ik de beste opvoeding tips geven die ik kan bedenken...op basis van de kennis die ik heb opgedaan en ervaren vanuit de cognitieve psychologie, de cognitieve gedragstherapie én van de kennis van onze hersenen. Hiermee wil ik een vervolg van mijn pagina's over de normale persoonlijkheid, normaal gedrag en normale hersenen.

Mijn pagina's over de hersenen, hersenletsel, normale persoonlijkheid maar ook over abnormale persoonlijkheid (narcisme, anti-sociaal gedrag) zijn niet voor niets gemaakt. Ik wil met deze kennis graag dat meer mensen abnormaal gedrag eerder gaan herkennen en dat zij er tegen in opstand komen. Abnormaal gedrag moet aangepakt worden, moet bijgestuurd worden, zodanig dat we met z'n allen een betere en veiligere wereld kunnen krijgen. En met de huidige kennis uit de neurowetenschappen en psychologie kunnen we dat ook. Er is ook zeer veel belangstelling voor. Mijn pagina's over narcistisch en anti-sociaal gedrag en de normale hersenen of persoonlijkheid worden erg veel gelezen. Iedereen schijnt te willen weten wat normaal gedrag of een normale persoonlijkheid nu is. Men schijnt te zoeken naar een soort van kompas, een soort richtlijn.

En deze richtlijn van normaal gedrag heb ik in 'mijn' model over normale persoonlijkheid gekoppeld aan ethiek. Niet zozeer omdat ik dat per sé wilde, maar vooral omdat steeds duidelijker wordt uit neurowetenschappelijk onderzoek dat onze menselijke hersenen gebouwd zijn op een combinatie van pijlers van empathie, nieuws- en leergierigheid en sexualiteit. En een juiste balans tussen onze ratio en onze primaire (oeroude) emoties kan zorgen voor het meest optimale en normale gedrag waarbinnen wij als mensen onze beste mogelijkheden kunnen laten zien. In deze 21ste eeuw is al lang duidelijk geworden wat wij intellectueel (rationeel) gezien allemaal kunnen bereiken. Maar...wij zouden nog véél meer kunnen bereiken als we onze emotionele en persoonlijke ontwikkeling ook konden optimaliseren. Tot nog toe is dat nog niet gelukt: er is nog steeds zeer veel abnormaal (en vaak gewelddadig) gedrag in deze wereld.

Eerder heb ik al betoogd dat de grenslijn tussen normaal gedrag en abnormaal gedrag simpelweg vast te stellen is met behulp van één criterium: vriendelijkheid. In hoeverre is iemand aardig voor ieder levend en gevoelig wezen om hem of haar heen? De vraag komt eigenlijk neer op: in hoeverre heeft iemand voldoende (normale) empathie voor een ander levend wezen? Het hebben van voldoende empathie, mededogen, medeleven, hoe je het ook noemen wilt, is hét essentiële kenmerk van een zich normaal ontwikkelende persoonlijkheid. Een normale persoonlijkheid kent een juiste balans tussen zichzelf verder ontwikkelen op intellectueel en lichamelijk niveau en het rekening houden met (emotionele intelligentie) andere levende wezens. Een normale persoonlijkheid kent alle gevoelens: angst, verdriet, kwaadheid en blijheid maar geen van deze emoties overheerst en kan in voldoende mate onder controle worden gehouden. Zo'n iemand is emotioneel in balans, daardoor sterk, zelfverzekerd, straalt rust en respect uit en is zeer integer. Zo'n iemand heeft een goed ethisch bewustzijn. Zo'n iemand heeft charisma, velen zijn graag bij zo'n iemand in de buurt omdat zij wat van hem of haar kunnen leren.

Waarom zouden we allemaal moeten streven naar zo'n normale persoonlijkheid? Simpel: omdat dat de enige weg is naar het optimaliseren van onze mogelijkheden als mensen. Omdat dat uiteindelijk de enige weg is naar het redden van onze aarde en onze mensheid. Er is geen andere weg: iedereen die de moeite neemt om al onze problemen in de wereld te analyseren begrijpt dat de kern van de oplossing ligt in het veranderen en bijsturen van onze persoonlijkheden. Dit klinkt heel eng want eerder al hebben grote namen dit geprobeerd en onder deze rationalisatie hebben het communisme, het fascisme, dictatoriale regimes en allerlei fanatische religies (in feite álle religies in de wereld) ooit eens oorlogen gevoerd en de wereld bijna tot in de afgrond geleid.

Maar...dat is nu juist het leuke aan 'mijn' model van de normale persoonlijkheid: het is allesbehalve om bang voor te zijn. Omdat de kern juist NIET bestaat uit het dwingend opleggen van regels aan anderen maar het bestaat juist uit empathie, vriendelijkheid en geweldloosheid. Het is in hoofdzaak: het toepassen van pragmatische ethiek. En ook hier hoor ik mensen al zeggen: ja maar, ethiek is toch heel relatief? Dat is toch in sterke mate afhankelijk van waar je bent, wie je bent? Ik durf echter te beweren dat er maar één juiste ethiek is: de universeel geldende ethiek voor alle mensen én dieren waar álle belangen op een juiste manier worden meegenomen. Waar empathie geen grenzen kent. Het bestaat en belangrijker: het kán bestaan. En nog mooier: een normaal ontwikkelende persoonlijkheid voelt intuïtief aan wát deze ethiek is: omdat het voldoende empathisch is.

De relatie tussen de beste opvoeding en een normale persoonlijkheid

Een normale persoonlijkheid is nodig. Nodig voor ons soort samenleving. Naarmate wij meer mensen op aarde hebben zullen de problemen alleen maar verder toenemen: hongers- en watersnood, toenemende tekorten aan grondstoffen en voedsel zullen de spanningen tussen groepen doen toenemen. We zullen álle mogelijke technologieën moeten ontwikkelen om hieraan het hoofd te kunnen bieden. Echter, om dát voor elkaar te krijgen zullen we moeten leren ons emotioneel veel verder te ontwikkelen dan we nu doen. Want anders zal angst, verdriet en met name frustraties en woede het winnen en krijgen we oorlogen, om niet te zeggen, zeer grote vernietigende oorlogen. Misschien is dat nodig.

Sommige kwade stemmen zijn er die dit nodig achten voor onze verdere ontwikkeling. Maar de negatieve impact die een oorlog heeft, en al helemaal een wereldoorlog met kernwapens, is enorm. Het slaat enorme gaten in onze emotionele ontwikkeling. Maar soms is het inderdaad zo dat we pas leren als onze fouten enorm zijn. Zo heeft de tweede wereldoorlog ons ook heel veel goeds gebracht, vooral op technologisch vlak. Maar ook de europese unie, de verenigde naties en allerlei wereldorganisaties zijn opgericht juist dóór de tweede wereldoorlog. "Dit nooit meer" zeiden we tegen elkaar. Alleen...dezelfde tweede wereldoorlog heeft ook geleid tot de huidige conflicthaarden tussen Israël en de Palestijnen, heeft de wereld ook het Westen en het Oostblok geleverd, heeft generaties mensen wantrouwend gemaakt ten opzichte van elkaar. Het heeft uiteindelijk ook geleid tot de verdere ontwikkeling van rassenhaat en discriminatie. Dus...wat mij betreft: via de weg van een grote totale oorlog de mensheid veranderen? nee, dat gaat niet werken.

Wat dan wel? Er is maar één manier waarop we normale persoonlijkheden krijgen: we moeten het onze kinderen leren. En wel met de beste kennis en methoden die we hebben. Met behulp van de beste opvoeding. Alle studies laten zien dat als een kind niet een bepaalde opvoeding krijgt, de kans dat het kind dan later ontspoort, niet emotioneel stabiel wordt, behoorlijk groot is. En uit cognitieve psychologie modellen én de neurowetenschappen weten we heel goed te achterhalen wát de beste opvoeding voor onze kinderen moet zijn. Het is geen kwestie van geloof, geen kwestie van persoonlijke voorkeuren, het is het aanschouwen van kennis vanuit de praktijk en de wetenschap. Want de antwoorden liggen er al. Nu nog deze op een juiste manier samen brengen en netjes opschrijven. Hier doe ik (ook) een poging. Maar dit keer onderbouw ik iedere tip over de beste opvoeding. Want dát ontbreekt vrijwel op iedere site die ik heb gevonden over opvoeding tips.

De tips voor de beste opvoeding: de basis


Allereerst heb ik niet de wijsheid in pacht en doe ik hier een poging de meest fundamentele tips voor een beste opvoeding zo helder mogelijk op te schrijven. Het zou kunnen zijn dat met de hulp van lezers en het toevoegen van meer kennis en informatie, deze tips nog gaan veranderen. Graag zelfs. Want hoe meer we gezamenlijk verzamelen hoe duidelijker de tips zullen gaan worden. Maar eerst maar eens de beste modellen vanuit de cognitieve gedragstherapie en varianten daarvan.

Jeffrey Young, Aaron T. Beck, Judith Beck en vele andere prominente psychologen, psychotherapeuten hebben ideeën ontwikkeld over een normale persoonlijkheid en hoe je deze ontwikkelt. Dit zijn niet zo maar hun ideeën of persoonlijke voorkeuren geweest. Zij hebben uit honderden, duizenden cliënten die emotioneel in de knoop zaten, geleerd. Ze hebben vooral nagedacht en uit al deze trieste verhalen geleerd hoe een opvoeding vooral NIET moet zijn. Zo ontwikkelden zij hun modellen over de normale persoonlijkheid. Vanuit hun ideeën heb ik mijn model over de normale persoonlijkheid geschetst. Het enige dat ik heb toegevoegd is de huidige kennis over hoe het normale emotionele brein zich ontwikkelt en de essentiële rol van de ethiek hierbij (tijd voor empathie).

De cognitieve modellen stellen 2 meest belangrijke voorwaarden voor de ontwikkeling van een gezonde normale persoonlijkheid: 

1. het leren ontwikkelen van Controle en

2. het leren ontwikkelen van Waardevolheid

Een kind moet ten eerste leren dat het tot een bepaalde hoogte Controle heeft over zijn eigen lichaam en omgeving. Zelf-controle is een essentieel onderdeel van ons Zelf-beeld. En de grootste moeilijkheid is het ontwikkelen van de juiste, meest realistische zelf-controle. Teveel controle denken te hebben is verkeerd en onrealistisch, te weinig controle denken te hebben is evenmin goed. Een kind leert dit gaandeweg. Bijvoorbeeld, het 'magische denken' dat een kind vaak heeft tot het 6e-7e jaar is het denken dat het allerlei zaken kan beïnvloeden waar het in werkelijkheid helemaal geen controle over heeft. Zo denken kleine kinderen vaak nog erg 'tekenfilm-achtig': ze denken dat alles kan wat er in tekenfilms getoond wordt. Ze denken ook dat toveren bestaat, dat er allerlei onlogische dingen gewoon kunnen. Denk maar aan het sprookje Sinterklaas. Zwarte Pieten kunnen door de schoorsteen, Sinterklaas kán op het dak met zijn paardje lopen. Dit alles heeft vrijwel ieder kind tot zijn/haar 6e/7e jaar gedacht. Het wordt pas eng als we dit alsnog geloven als we 16 jaar zijn...

Een kind moet daarnaast ook leren dat het Waardevol is, ongeacht wat het doet. Ongeacht of het fouten maakt of niet. Het moet met andere woorden opgroeien met het idee dat fouten maken mag, dat het leren ontdekken van dingen mag en dat je dus altijd in veiligheid kunt terugvallen op je ouders/opvoeders. Dit 'veiligheids-principe' komt terug in de hechtingstheorie van onder meer Bowlby. Een juiste manier van 'hechten' (een verschrikkelijke terminologie wat mij betreft) is essentieel voor een goed zelfvertrouwen en een goed zelfbeeld. Gewaardeerd worden door je opvoeders, onvoorwaardelijk, is essentieel voor een kind. En dat kan met de beste opvoeding tips geleerd worden.

Het zijn deze 2 pijlers waar iedere beste opvoeding op gebaseerd is. Heel simpel, meer is er niet. Alle andere factoren die vaak worden genoemd zoals respect, rust, regelmaat, reinheid, relatie, relativeren, veiligheid en geborgenheid, kunnen herleid worden naar deze 2 essentiële waarden. Ik zal dat straks aan de hand van elke concrete opvoedingstip laten zien.

De concrete tips voor de beste opvoeding

1. Stel grenzen, in redelijke mate.
Er zijn in de afgelopen 60 jaar vele discussies geweest over hoe streng opvoeders moesten zijn. De beroemde dr. Spock bijvoorbeeld was helemaal niet zo streng in zijn adviezen. De jaren 50 van de 20ste eeuw was dan weer erg streng, vaak 'autoritair' genoemd. Daarop kwam in de jaren 60 een felle reactie dat uiteindelijk leidde tot helemaal geen regels meer in de jaren 70. De zogenaamde 'permissieve' stijl: alles toelaten en het liefst zo weinig mogelijk regels. Pas laat in de jaren 80 en 90-er jaren kwam de zogenaamde 'autoritatieve' opvoedingsstijl op. Dat is een stijl waarbij de ouders zowel strenge regels hebben als ook deze op maat in alle redelijkheid toepassen. Dit is ook dé juiste mix. Mijns inziens is dit dan ook de beste opvoeding tip. Ik zal dat ook uitleggen.

Jonge kinderen hebben sturing nodig in welk gedrag goed is en welk gedrag fout. Hun sociale geweten, hun voorhoofdskwabben zijn nog lang niet volgroeid. Door de juiste manier van bijsturen worden de juiste sociale gedragingen in de frontaalkwabben opgeslagen: hun sociale geweten ontwikkelt zich. Hun natuurlijke neiging is erg narcistisch = egocentrisch gericht. Logisch, dat is ook waardoor zij zelf gedreven worden. Maar ze moeten leren zich sociaal te gedragen, want zelf kúnnen zij dat niet weten. En juist deze sturing komt tot stand door grenzen aan hun gedrag te stellen. Zo stuur en vorm je hun juiste gedrag. Ze leren dat er grenzen zijn aan wat zij zelf verzinnen en doen. Want in de echte wereld zijn er ook altijd grenzen aan wat je kan doen en wat niet. Er zullen in een samenleving ook altijd grenzen gesteld moeten worden, anders wordt het een puinhoop. Daarom ook hebben we verkeersregels: daarmee verkleinen we de kans op ongelukken en ellende dat nergens toe leidt.

Daarnaast leren we kinderen met het stellen van grenzen zelf-controle. We leren ze zichzelf te beheersen, we leren ze hun emoties onder bedwang te houden, in de juiste mate. Met andere woorden: we leren ze discipline en de daarmee verbonden frustratie-tolerantie. Dit laatste is het vermogen om goed om te gaan met frustraties: essentieel in het leven. Want we komen op ons levenspad altijd zaken tegen die moeilijk zijn, die tegenvallen, die ongelukkig zijn. We moeten leren deze frustraties aan te kunnen.

Een kind dat te weinig frustraties heeft gekend, is onvoldoende getraind in het aankunnen van dergelijke frustraties. Het zal veel sneller té emotioneel worden en daardoor sneller overspoeld worden door te heftige emoties. En teveel intense emoties zullen zorgen voor tunnelvisie en het niet verder kunnen doorzetten van taken. Een kind zal dan gaandeweg steeds sneller afhaken bij moeilijke taken. Zijn zelf-controle en zelfvertrouwen zal achterblijven.

Daarom is het stellen van grenzen essentieel in de beste opvoeding. Een kind dat geen grenzen krijgt zal zijn eigen egocentrische gedrag doorzetten en leren dat egoïsme goed is. Het wordt een heel naar narcistisch kind: want immers, alles wat het doet is goed. Het zal hierdoor een onrealistisch beeld van zichzelf ontwikkelen ('ik ben goed en ik ben altijd goed, wát ik ook doe'). Met name zullen zulke kinderen gedragsproblemen krijgen in het contact met andere kinderen. Want dit sterke egoïstische gedrag zal door andere kinderen niet leuk gevonden worden. Zo ontstaat er vanzelf een spiraal naar beneden: het kind wordt steeds meer verstoten door andere kinderen. Het zal leren dat het aan die andere kinderen ligt en daarmee zal het zijn eigenwaarde opblazen en deze wordt nóg onrealistischer. Dit gebeurt er dus met extreem verwende kinderen die gewend zijn werkelijk alles te krijgen wat ze ook maar willen. Deze kinderen komen vóór hun 10e jaar al in ernstige gedrags- en emotionele problemen terecht.

Een ander negatief gevolg van het niet stellen van grenzen aan een kind is het onvoldoende leren van doorzettingsvermogen, van frustratie-tolerantie. Immers, alles mag en kan, en als zo'n kind er niet uit komt dan wordt het wel gedaan door de opvoeders. Zonder duidelijke realistische grenzen te stellen. Maar de echte wereld stelt grenzen en dit kind zal dat niet aan kunnen omdat het niet geleerd is thuis. Zijn zelf-controle is daarmee onvoldoende geoefend. Zijn controle over eigen behoeftes en emoties wordt zo onvoldoende getraind. De zogenaamde impulsbeheersing (=beheersing over alles wat in hem opkomt) is onvoldoende ontwikkeld zodat dergelijke kinderen te impulsief zijn en worden.

De grootste ellende is dat om dit goed te leren er tijdkritieke perioden zijn in het brein. Om impulsbeheersing goed te leren moet je eigenlijk vóór je 10e ongeveer voldoende geoefend zijn hierin. Net zoals muziekinstrumenten spelen pas echt goed gaat als je ermee begint vóór je 8ste.

Er is nog een derde reden om grenzen te stellen aan een kind: het maakt het opvoeden een stuk gemakkelijker. Zoals al eerder aangegeven zal een kind zonder grenzen impulsiever zijn, hyperactiever en zich ook veel minder goed kunnen concentreren. Dat is mijns inziens één van de redenen van de ontwikkeling van ADHD dat schijnbaar extreem vaak voorkomt. Vermoedelijk heeft dit te maken met overdiagnostisering...een te snel gebruiken van ziektelabels als ADHD. Zeker, er bestaat wel degelijk een aandachtstekortstoornis bij een minder goed verlopende ontwikkeling, iets dat vroeger ook wel minor brain damage (MBD) heette. Maar dat is een ander punt waar ik later nog wel eens op terug wil komen.

De grootste moeilijkheid van het stellen van grenzen is de mate waarin. Heel veel gedrag kan door de beugel, maar ook veel gedrag niet. Met name als het gaat om het leren beheersen van zichzelf en eigen emoties moet een kind nog veel leren. Het ongeremd uiten van emoties is niet goed. Het kind leert daarmee niet de zelfbeheersing die nodig is om met heftige emoties om te gaan. Een kind dat ongeremd mag gillen als het pijn heeft, een kind dat ongeremd kwaad mag zijn, of ongeremd mag huilen, leert onvoldoende dat het zijn eigen emoties kan beheersen. 

Let wel: emoties mogen er best zijn maar het gaat hier om de mate waarin. Maar wát is teveel in een beste opvoeding? Een simpele vuistregel is: als het de normale sociale omgang hindert. Bijvoorbeeld: als een kind na een valpartij met schaafwonden aan beide knieën zó hard huilt en schreeuwt dat de hele buurt komt kijken omdat men vermoedt dat het vermoord wordt...tja, dan moet je ingrijpen en het kind leren dat zo hard huilen of schreeuwen niet nodig is. Of als een kind zo kwaad is op zijn speelkameraadje dat het vloekend, tierend en slaand zijn kwaadheid uit. Ook dan hindert dit extreme gedrag de sociale omgang waarbij de kans bestaat dat het speelkameraadje hevig schrikt en wegloopt. 

Maar het geldt ook voor extreem exploratief gedrag. Een kind van 3 dat een keukenpan bemachtigd heeft en daarmee op alles slaat omdat het gewoon een leuk hard geluid geeft, ook hier moet je ingrijpen en aangeven dat het geluid leuk is maar dat dit maar even hoeft om het te leren. Bovendien: ook hier geldt, het is té storend voor de normale omgang. Er zijn heel veel voorbeelden te geven en ik hoop dat lezers deze zelf ook willen aangeven in de onderstaande uitnodigingspagina's waar ze zelf hun voorbeelden kunnen aangeven. Ik kan daar dan weer op reageren zodat gaandeweg duidelijker wordt wat ik bedoel.

2. Richt kritiek of bijsturing NOOIT op het kind als persoon
Zorg ervoor dat je duidelijk bent dat je je altijd richt op bepaald gedrag van het kind dat je niét waardeert of niet wilt. Bijsturing of kritiek moet dus altijd duidelijk gericht zijn op gedrag, nooit op de persoon van het kind zelf. Vaak moet je dat ook duidelijk laten merken. Bijvoorbeeld, als je kwaad wordt en je stem verheft en boos schreeuwt: "potverdorie, wat heb je nou weer gedaan!" dan is deze kritiek vanuit boosheid geformuleerd. Maar het komt sterk over alsof het héle kind niet deugt. Dat is natuurlijk niet waar. 

Na zo'n uitspatting moet je snel je kritiek duidelijker maken zodat je kind snapt dat het om bepaald gedrag gaat dat je niet leuk vindt. Bijvoorbeeld: "Ik vind het echt niet leuk dat je je zusje zo aan het plagen bent". Op deze manier weet het kind dat bepaald gedrag niet mag en weet het ook dat jij als ouder haar of hem nog altijd waardeert als persoon. Maar...dat je dit gedrag niet accepteert.

Eén van de grootste fouten die ouders maken als zij hun kind corrigeren is dat zij in hun boosheid van alles negatiefs roepen en daarbij niet duidelijk maken wat voor soort gedrag zij niet willen. Het kind denkt dan al snel dat het als persoon in zijn geheel niet deugt. Zeker als zulke uitspattingen vaker vóórkomen zal het zelfvertrouwen en de eigenwaarde van het kind verminderd kunnen worden. Of het kind wordt zó bang dat het stiekem dingen gaat doen, achter de rug van de ouders om.

De essentie van deze tip is dat je de eigenwaarde, het zelf-beeld of het zelfvertrouwen van je kind voldoende stimuleert en positief verhoogt, als je het de beste opvoeding wilt geven. Ieder kind is anders. Het ene kind is gevoeliger voor kritiek dan de andere. Let daarop en zorg er bij gevoeligere kinderen voor dat je je kritiek minder fel maakt, meer aanpast aan het kind. Want een gevoelig kind zal veel eerder gekwetst kunnen worden in zijn of haar eigenwaarde (zelfvertrouwen). Een kind dat wat minder gevoelig is zal iets gemakkelijker tegen felle kritiek kunnen maar...leer om kritiek altijd rustig te brengen. Je weet immers nooit helemaal zeker wanneer je kind er gevoeliger voor is.

3. Geef voldoende vaak ook complimenten!
Zorg naast straf/bijsturing/correcties er altijd voor dat je ook je kind vaak en voldoende complimenten geeft als het goed gedrag vertoont. Doe dat zoveel mogelijk spontaan maar soms kan het ook nodig zijn dit expres wat vaker te doen. Zeg vaker: "goh, ik vind het heel leuk wat je vandaag aan hebt" of "jee, dát heb je goed gedaan. Dat vind ik erg goed van je!" of "ik ben trots op je" of "je bent een lieverd". 

Naast dergelijke complimenten die mondeling worden gegeven is het ook belangrijk non-verbaal te uiten dat je van je kind houdt. Doe dus ook samen leuke dingen met je kind. Speel spelletjes, toon interesse in wat zij of hij doet, doe eens voor de gein mee met die gekke computerspelletjes van je kind, chat eens met je kind. Ga eens samen naar een film, pik een terrasje samen, ga samen naar een pretpark. Maar geef ook vaak genoeg een knuffel, een omhelzing bijvoorbeeld als hij/zij uit school komt. Laat dus duidelijk merken dat je van je kind houdt. Simpeler kan het toch niet? Ga de afgelopen weken eens na hoe vaak je deze tips hebt toegepast bij je eigen kind. Is dat te weinig? Doe er dan wat aan! Echt, het helpt!

Ook deze 3e tip heeft te maken met de fundamentele behoefte aan zelf-waardering, aan een positief zelf-beeld. En dat moet je als ouder kweken, stimuleren. Een kind moet leren dat het gewaardeerd wordt, ongeacht wat het doet (nou ja, meestal dan). Een kind moet van jou als ouder leren dat fouten maken mag, sterker nog: dat iedereen fouten mag maken en ook maakt. Maar dat fouten ook te herstellen zijn. En dat het kind nog altijd waardevol is, ook al maakt het een keer een fout. Ook in een beste opvoeding komen fouten voor, zowel van de opvoeder als van het kind.

4. Stimuleer je kind om voldoende dingen te onderzoeken, zélf te doen.
Met andere woorden: laat je kind ook voldoende vrij. Zorg er niet voor dat in huis allerlei regels gelden die het spontane, natuurlijke onderzoeksgedrag van een kind remmen. Probeer niet in alles de controle te houden. Het kind zal dit uiteindelijk voelen en zien als een kille gevangenis en het zal hieruit willen ontsnappen. In dergelijke overgecontroleerde gezinnen met téveel regels zie je vaak dat kinderen juist in de pubertijd ontsporen en willen ontsnappen aan hun overcontrolerende ouders. 

Het is maatwerk, per kind verschillend. Het ene kind kan wat meer vrijheid aan dan het andere. Pas steeds je regels hierop aan, wees hierin ook flexibel, probeer steeds wat uit. Want het hanteren van altijd maar dezelfde strakke regels is vragen om moeilijkheden. Omdat een kind altijd wil ontdekken, altijd verder wil, ook de regels wil buigen. Zoals ieder mens niet altijd vastgebonden wil zijn aan regels.

Samengevat:
Voor de beste opvoeding: Zorg ervoor dat de grenzen van toelaatbaar gedrag duidelijk zijn, zorg ervoor dat kritiek op je kind duidelijk gericht is op bepaald gedrag, uit deze kritiek altijd rustig, geef daarnaast vaak ook complimenten aan je kind en zorg ervoor dat het zich voldoende kan uitleven in onderzoeken, spelen en sporten.

Zie voorbeelden van wat je kunt doen in bepaalde leeftijdsfasen en situaties door de links hieronder te volgen. Ik vertel je wat je beter wel en niet kan doen.



Ga van Beste Opvoeding Tips naar Beste opvoeding tips tot 12 jaar 

Ga naar Nederlandse Homepage 

Ga naar mijn praktijk website 3z-psychologie 


Read here about all disclaimers relevant to this site:

LegalDisclaimers.html


If you want you can follow me on Twitter. I usually tweet in a serious way: whenever there is any news to share, being either about brain injury, emotional problems, abnormal behavior or other morality issues. Click on the link below:

Als u wilt kunt u me ook op Twitter volgen. Ik tweet eigenlijk alleen serieuze zaken, of dat nu nieuws is over hersenletsel, emotionele problemen, abnormaal gedrag of andere ethische zaken. Klik op onderstaande link:

https://twitter.com/fckovacs

aanbevolen boeken en dvd's





Een wat theoretischer geschreven boek over het opvoeden en met name waarom het zo belangrijk is goed op te voeden:
Hele leuke en toepasbare opvoedtips!
Een must-have voor iedereen die de wat jongere kids wil opvoeden. Bekend van het uitstekende TV-programma:

Goede tips bij maken huiswerk voor ouders!