Duidelijke en meer subtiele vormen van hersenletsel

Wat zijn nu eigenlijk hersenletsel symptomen? Ik zal proberen zo duidelijk mogelijk te zijn en zal zoveel mogelijk voorbeelden geven van verminderd hersenfunctioneren in het gewone dagelijkse leven.

Allereerst, laat ik duidelijk zijn over ernstige en matig-ernstige vormen van hersenbeschadiging. Die ga ik hier niet uitgebreid bespreken omdat deze duidelijk te herkennen zijn aan plotselinge gedrags- of bewustzijnsveranderingen. Zo duidelijk dat het weinig zin heeft over deze duidelijke tekenen veel te vertellen.

Nee, het gaat mij vooral om de meer subtiele vormen van een hersenbeschadiging omdat u hier het meeste van kan opsteken in het dagelijkse leven. Vaak zijn deze milde vormen minder goed te zien en toch kunnen zij ernstige schade in het dagelijkse leven veroorzaken, bijvoorbeeld in het sociaal functioneren, werk en in relaties. 


Acute en duidelijke tekenen van hersenletsel

Meestal valt direct een bewustzijnsverandering op bij iemand die getroffen is door ernstig hersenletsel, bijvoorbeeld na een val op straat. Bewusteloosheid kan een teken van hersenletsel zijn. Maar ook het suffiger reageren, bijna slaperig. Lichamelijke verschijnselen zijn vaak ook heel duidelijk te zien, bijvoorbeeld als de mond scheef gaat hangen, het lopen moeilijker gaat alsof iemand dronken is, of als de ene helft van het lichaam plotseling niet meer wil bewegen en slap gaat worden. In gedrag kan iemand bijvoorbeeld slechter gaan spreken, onverstaanbaar, of chaotisch overkomen tijdens handelingen (b.v., suiker naast het koffiekopje gooien). Ook kan iemand plotsklaps dingen zien die er niet zijn (hallucinaties, illusies) en erg angstig worden. 

Meestal als er zulke plotselinge veranderingen in gedrag en bewustzijn zijn, dan is er zeker sprake van acuut hersendisfunctioneren. Vaak door een beroerte, een herseninfarct (verstopt hersenvat) of een hersenbloeding. Bij een ernstige klap of val kan direct gedacht worden aan ernstig hersenletsel als duidelijk de klap op het hoofd zeer heftig was zoals bij een auto-ongeluk of een val van grote hoogte. Minder waarschijnlijke oorzaken van een plotseling hersenletsel zijn infecties na een periode van hoge koorts, drug- of alcohol overdosis (vergiftigingen), of een epileptische aanval (vaak met bewustzijnsproblemen en soms heftig trillen van het lichaam).


Meer subtiele vormen van hersenletsel

Zoals gezegd wil ik je meer bewust maken van mildere vormen van hersenletsel om ze zoveel mogelijk te voorkómen en te herkennen bij anderen die je kent. Zo kan je eigen persoonlijke ontwikkeling optimaler worden omdat je sneller weet wat je moet doen, en beter weet hoe je je hersenen in optimale conditie moet houden.

Zoals je waarschijnlijk al wel weet is je brein verantwoordelijk voor al je aandacht, concentratie, je geheugen, je manier van het oplossen van problemen, en je manier om dingen te zien, te horen, te voelen, in essentie: je brein maakt je zoals je bent! Dus, zoals je hier deze tekst zit te lezen, het zijn je hersenen die je doen begrijpen wat ik hier zeg. Ze regelen hoe snel je mijn boodschap begrijpt, hoe gemakkelijk je deze pagina leest, en hoe lang je deze informatie zult onthouden. Het lijkt dus een goed idee om je brein in een zo optimaal mogelijke conditie te houden.

Maar wat is dan een milde hersenbeschadiging? En wanneer zegt de wetenschap dat iets hersen-letsel is? In feite zijn er twee definities van hersenletsel. De eerste is gebaseerd op weefselschade of verstoorde chemische processen in je hersenen. De ander is meer indirect en is gebaseerd op verstoorde mentale informatieverwerking. Het eerste criterium vereist enige ‘harde’ feiten dat het brein anders is dan normaal. Normaal betekent hier: datgene wat bekend is als gemiddeld bij een grote groep gezonde mensen van dezelfde achtergrond qua leeftijd en geslacht.

Bijvoorbeeld als de hippocampus (een structuur in het middenbrein, belangrijk voor het onthouden) van een 40-jarige blanke man veel kleiner is dan gemiddeld, dan kán de conclusie zijn dat er iets mis is met hem. Het grootste probleem van deze methode voor het vaststellen van hersenletsel is dat we een grote database nodig hebben om te bepalen wat ‘gemiddeld’ is. Met neuro-imaging technieken, technieken die de hersenen in beeld kunnen brengen zoals de MRI of CT-scan, weten we nu dat onze hersenen weliswaar veel op elkaar lijken maar…ze zijn ook weer behoorlijk verschillend van elkaar. Zo is de ene hippocampus de andere niet. En als die 40-jarige man geen klachten heeft in zijn dagelijkse leven, dan wordt er geen conclusie getrokken dat er sprake is van een hersenbeschadiging. Zo relatief is het allemaal.


Neuropsychologie: de studie van hersenletsel symptomen

Nu is er een richting binnen de psychologie, de neuropsychologie, die vooral het 2e criterium van hersenletsel bekijkt. Een definitie van hersenletsel die vooral gebruik maakt van wat bekend is over de menselijke informatieverwerking. Het brein verwerkt alle informatie die via onze zintuigen binnen komt: via ons voelen, zien, horen. Het interpreteert deze informatie en reageert erop. Deze reacties, voor ons zichtbaar als gedrag, kunnen onderzocht worden. Dit gedrag kunnen we ook vergelijken met het gedrag van soortgelijke anderen om ons heen, in soortgelijke omstandigheden. Zodoende kunnen we een grote database opbouwen van gedrag waardoor we weten wat ‘gemiddeld’ of ‘normaal’ is.

Dit soort vergelijken is niet minder objectief of subjectief dan het vergelijken van weefsels tussen vele soorten mensen. Helaas wordt het vergelijken van weefsel vaak wel als ‘harde’ wetenschap gezien en het vergelijken van gedrag niet. Misschien ook wel begrijpelijk omdat vele mensen echt niet weten hoe psychologie gedrag meet en kan meten. Ik wil dat met deze site duidelijker maken, meer focusen op het vakgebied neuropsychologie. Neuropsychologie kan symptomen van een hersenbeschadiging meten, zichtbaar maken en daarmee ook aantonen dat er iets in de hersenen al of niet mis is. Bekijk mijn pagina’s maar eens over aandacht of het geheugen, waarin ik een en ander uitleg over wat er bekend is in de wetenschap over deze hersenfuncties. Ook leg ik uit hoe neuropsychologische onderzoeksmethoden (tests vooral) werken en eruit zien. Op deze manier krijg je als lezer een beter idee over hoe neuropsychologen abnormaal hersenfunctioneren kunnen vaststellen.

Want de subtielere vormen van beschadiging aan de hersenen kunnen inderdaad gevonden worden in de manier waarop je geheugen, aandacht of je denkvermogen functioneert. Bijvoorbeeld, iedereen kent wel het spel ‘memory’ waarbij je steeds 2 kaarten moet omdraaien die hetzelfde zijn. Normaal gesproken moet je dit spel redelijk kunnen doen tussen je 7e en 16e jaar. Echter, wanneer je wat ouder wordt (zeg boven de 40), dan merk je dat je niet meer kúnt winnen van je dochter of zoon van 8! Mijn twee dochters van 11 en 16 winnen nu vrijwel altijd van mij met dit spel memory. Gelukkig win ik nog altijd van ze met het spel Mario Kart op de Nintendo DS… (Update 3-1-2015: NU niet meer dus...:))

Neuropsychologische tests kunnen bepalen wat normaal en niet normaal is

Kan ik zeggen dat mijn hersenen beschadigd zijn als ik niet meer van mijn dochters win met memory? Is dit normaal? Nou, de wetenschap kan van mijn hersenen een CT- of MRI-scan maken. Of mijn neurotransmitters-niveau meten. Hoewel, dit laatste is niet zo eenvoudig en de variatie tussen individuen is zeer groot. Een neuropsycholoog gaat echter wat anders te werk. Hij kan mij tests laten doen, enkele geheugentests bijvoorbeeld, om zo uit te zoeken of mijn geheugen valt binnen het zogenaamde ‘normale bereik’. Ik leg meer over hoe dit gebeurt uit op mijn pagina’s over geheugentests.

Zo’n geheugentest zou inderdaad iets kunnen zeggen over mijn geheugenfunctioneren, en zelfs behoorlijk betrouwbaar ook. Veel betrouwbaarder dan medische tests. Een eenvoudige geheugentest die veel gebruikt wordt is bijvoorbeeld het onthouden van 3 woordjes zoals appel, auto en zon. Na 10 minuten waarin ik andere dingen heb moeten doen (b.v. hoofdrekenen) kan mij weer gevraagd worden naar deze 3 woordjes. Nu weten wij, uit wetenschappelijke studies, dat als je maar 2 of zelfs maar 1 woordje weet na 10 minuten, er toch iets serieus met je geheugen aan de hand kan zijn. Dit weten we omdat er een grote database bestaat waarbij 5% of minder van alle normale mensen 2 of meer woordjes vergeten met deze test. De grens van 5% wordt wetenschappelijk vaak geaccepteerd als een goede grens en iets wordt dan niet meer gezien als ‘toeval’. 

Samengevat: neuropsychologie kan bepalen, vaak met simpele methodes (tests), hoe verschillend jouw geheugen- of aandachtsfunctioneren is ten opzichte van het grote gemiddelde van een grote groep gezonde mensen. Dit is essentieel gezien de basis van al het neuropsychologische testen: scores van mensen worden vergeleken met die van vele gezonde, vergelijkbare (qua leeftijd en opleiding) mensen. Alleen als er duidelijke verschillen zijn tussen jouw score en die van de gemiddelde gezonde groep, kán een neuropsycholoog verder onderzoek adviseren en zelfs concluderen dat er iets met je hersenen aan de hand is. Wát dat precies is, kan hij echter niet vaststellen. Daarvoor is verder neurologisch onderzoek nodig. Op deze website wil ik verder uitleggen hóe neuropsychologisch onderzoek eruit ziet, wat wel en niet kan worden vastgesteld en met welk soort tests. Kom met me mee op deze ontdekkingsreis door het vakgebied neuropsychologie, meer specifiek door allerlei neuropsychologische tests.


Ga van Hersenletsel Symptomen naar Menu van Homepage voor meer info

Ga naar Visuele problemen of problemen met zien na hersenletsel 

Ga naar Problemen oplossen of executieve functies 

Ga naar Emoties, stress en hersenletsel 

Ga naar Vermoeidheid en hersenbeschadigingen 

Ga naar Geheugenproblemen 


Ga naar mijn praktijk website 3z-psychologie


Read here about all disclaimers relevant to this site:

LegalDisclaimers.html


If you want you can follow me on Twitter. I usually tweet in a serious way: whenever there is any news to share, being either about brain injury, emotional problems, abnormal behavior or other morality issues. Click on the link below:

Als u wilt kunt u me ook op Twitter volgen. Ik tweet eigenlijk alleen serieuze zaken, of dat nu nieuws is over hersenletsel, emotionele problemen, abnormaal gedrag of andere ethische zaken. Klik op onderstaande link:

https://twitter.com/fckovacs