Herstel van hersenletsel: plasticiteit tot een bepaalde hoogte

Wanneer je de laatste boeken leest over het herstel na een hersenletsel en brein plasticiteit, dan zou je bijna denken dat hersenletsel helemaal niet zo erg is. Je kunt namelijk genezen! Verschillende succesverhalen kun je vinden in boeken en andere media. Dus, wat maakt het uit? Nou, in mijn 15+ jaren van klinische ervaring, is hersenletsel niet echt iets om mee te spotten of er lichtzinnig over te zijn. Luister aub: het is zelden dat hersenletsel 100% geneest, er zijn vaak wel restverschijnselen! Het is zeker niet te vergelijken met een griepje waarvan je zonder restverschijnselen kan genezen.

In deze korte introductie zou ik graag zien dat u de ware verhalen leest over herstel na een hersenletsel. Hoe herstel werkelijk plaats vindt, en wat nu werkelijk waar is van al die succesverhalen die het hebben over volledig herstel. Ik heb zeker niet alle kennis en wijsheid in pacht, maar wat ik weet heb ik voornamelijk in de klinische praktijk gezien. Ik weet wat ik heb gehoord van familieleden van mensen met zogenaamd licht hersenletsel. Ik wil u niet afschrikken, nee, maar ik wil wel dat u het gehele verhaal kent.


Algemene factoren die een invloed kunnen hebben op het herstel van de hersenen

Er is geen één regel die beschrijft hoe het herstelproces zal verlopen na een hersenbeschadiging. Dat is ook de reden dat een medische professional, op de intensive care waar je partner ligt met een ernstig hersenletsel, niet durft een prognose te geven. Alles wat hij kan zeggen is dat het ‘ernstig’ is en dat de komende 24 uur kritiek zijn. Maar er zijn wel degelijk factoren die iets kunnen zeggen over de prognose, over hoe goed iemand zal kunnen herstellen van het hersenletsel. Na meer dan 3000 patiënten te hebben gezien kan ik daar wel iets over zeggen. Wetenschap kan je dit niet vertellen want hiervoor zijn onmenselijke experimenten nodig die ze helaas op dieren uitvoeren. Dus de meeste ‘feiten’ komen van ongecontroleerde observaties uit de praktijk.

Eén factor die een belangrijke rol speelt in het herstel na hersenletsel is deconditie van het brein, zowel vóór als ná het letsel. Deze conditie is niet heel duidelijk te zien met beeldvormende technieken zoals een CT- of MRI-scan (b.v. hóe goed de hersencellen met elkaar communiceren is nog niet met huidige technieken te zien), maar men kan wel zien hoeveel weefselschade er is. En of het brein lijkt op een wat ouder brein met meer ‘gaten’ erin en vocht. Of dat er meer ruimtes zitten tussen de windingen (gyri) en groeven (sulci), of aanwijzingen voor meerdere infarcten. Men kan dus wel degelijk iets over uw brein’s conditie zeggen.

Een ander iets dat wij als neuropsychologen weten is dat er medische toestanden zijn die een negatieve invloed op de hersenen hebben. Zoals bijvoorbeeld, diabetes mellitus (suikerziekte), hoge bloeddruk, chronische longproblemen, chronische slaapstoornissen, chronische depressie, chronisch drugsmisbruik (waaronder vooral roken en alcohol), slechte eetgewoontes (veel vet). In feite, alle situaties die eigenlijk slecht zijn voor je lichaam en andere organen, zijn ook slecht voor je brein. Ook het al eerder hebben gehad van een hersenbeschadiging zoals een hersenschudding, of het vaak hebben gehad van algehele narcoses, kan opgeteld een negatief effect hebben op het brein.

Maar het werkt ook andersom: als je een zeer goede lichamelijke conditie hebt zoals bijvoorbeeld een sporter, basketballer of voetballer, dan is meestal je hersenconditie zeer goed. Alle mensen die ik heb gezien met hersenletsel en die altijd erg actief aan het sporten waren vlak voor het letsel, lieten een veel sneller en beter herstel zien dan die mensen die nooit aan sport hadden gedaan.

Een tweede algemene factor dat een rol speelt in herstel na hersenletsel (of welke lichamelijke ziekte ook), is natuurlijk de leeftijd. Normaliter, hoe jonger hoe beter de prognose is. Dit geldt voor je hart, je lever en dus ook voor je brein. 

Een derde algemene factor is motivatie. Hiermee bedoel ik je manier van omgaan met de situatie, met alle stress. Wanneer je een ‘winner’ bent, die nooit opgeeft wanneer er problemen in het leven zijn, dan maak je meer kans op een beter herstel dan iemand die bij problemen al gauw opgeeft en geen discipline of doorzettingsvermogen heeft (een ‘loser’). Dit heeft veel te maken met de moeilijke weg terug ná een hersenletsel: je moet over veel geduld en doorzettingsvermogen beschikken. Want anders oefen je niet genoeg en regelmatig, iets dat hard nodig is voor een optimaal herstel.

Een vierde belangrijke factor voor herstel is de grootte van het hersenletsel. Wanneer het erg groot is, zijn je kansen voor optimaal herstel kleiner. Maar…dit is niet helemaal waar. Ook de lokatie, de plek van het letsel is belangrijk. Een diep hersenstam letsel met ernstige gevolgen voor je motorische coördinatie en algemene aandachtsniveau, vergt een (zeer) lang herstelproces. Het hangt er dus in sterke mate vanaf welke functies exact zijn beschadigd. Sterk gespecialiseerde functies die alleen maar in bepaalde hersengebieden zitten, zijn veel moeilijker te herstellen en dan is de prognose kleiner. Voorbeelden zijn de taalgebieden, sommige visuele waarnemingsgebieden zoals het herkennen van bewegingen of gezichten, en reuk. 

Een vijfde factor, zoals eigenlijk al gezegd hierboven, is de aard van de schade. Sommige functies herstellen veel eenvoudiger dan andere. Mogelijk omdat zij gemakkelijker overgenomen kunnen worden door andere intacte gebieden. Over het algemeen geldt, dat gebieden waarbij het jaren kostte om zich te specialiseren, moeilijker herstellen. Ik gebruik zelf altijd de metafoor van medisch specialisten: goede specialisten opleiden vereist jaren training en zij zijn niet zo snel te vervangen.


Ga ook naar Geheugentraining 

Ga ook naar Beste behandeling van vermoeidheid 

Ga terug van Herstel van hersenletsel naar Homepage Nederlands 


Ga naar mijn praktijk te Lisse 


Read here about all disclaimers relevant to this site:

LegalDisclaimers.html


If you want you can follow me on Twitter. I usually tweet in a serious way: whenever there is any news to share, being either about brain injury, emotional problems, abnormal behavior or other morality issues. Click on the link below:

Als u wilt kunt u me ook op Twitter volgen. Ik tweet eigenlijk alleen serieuze zaken, of dat nu nieuws is over hersenletsel, emotionele problemen, abnormaal gedrag of andere ethische zaken. Klik op onderstaande link:

https://twitter.com/fckovacs