Narcisme op het werk: altijd nadelig!

Narcisme op het werk wordt nog lang niet door iedereen herkend. Erger nog, áls het herkend wordt, wordt het ook lang niet altijd als iets negatiefs gezien. Ik lees en hoor om me heen dat er nog velen zijn die narcisme binnen een organisatie niet zo heel erg vinden, ja zelfs, er voordelen in zien. Graag wil ik hier uitleggen en bepleiten dat dit absoluut onjuist is en dat wij met z'n allen ten allen tijde deze persoonlijkheidsstoornis moeten herkennen en aanpakken, ook en juist op het werk. Narcisme op het werk kan echt niet (meer)! Dat is mijn motto.

Om dit in te zien moet je eerst weten wat ik onder narcisme of een narcistische persoonlijkheid versta. Hiervoor kun je naar: 

Wat is een narcistische persoonlijkheid

Via deze link kom je op de pagina die je haarfijn uitlegt wat nu als zo afwijkend in de persoonlijkheid van een narcist gezien moet worden. Graag reserveer ik het concept narcisme, het idee van een narcist voor een persoonlijkheidsstoornis. Vaak wordt het gebruik van het woord 'narcist' of narcisme wat slordig gehanteerd en worden mensen die erg zelfverzekerd zijn en veel zelfvertrouwen hebben ook als een narcist beschouwd. Dat zou kunnen maar hóeft niet zo te zijn. Iemand die arrogant overkomt omdat hij of zij nu eenmaal veel weet, of veel kan, of ergens heel goed in is, hoeft geen narcist te zijn. Hoewel dit natuurlijk wel vaker het geval is. Waar het om gaat is dat een narcist duidelijk langere tijd lang a-sociaal is met een verminderd empathisch vermogen en dit gedragspatroon is structureel en niet zonder meer door de persoon zelf te veranderen.

In deze definitie is het erg belangrijk te beseffen dat ik een duidelijke relatie leg tussen ethisch handelen en afwijkende persoonlijkheid. Zie ook mijn pagina over 'Wat is een normale persoonlijkheid'

Wat is een normale persoonlijkheid?

Dat neemt niet weg dat een abnormale persoonlijkheid zoals een narcistische persoonlijkheid niet ook voordelen heeft. Veelal is het zo dat een narcist op bepaalde vlakken heel slim is, vaak ook creatief en daardoor ook snel mensen met zich mee krijgt. Deze mensen zijn dus eigenlijk best te gebruiken op het werk, in organisaties. Bovendien zijn er best veel narcisten die ook (selectief) heel charmant kunnen zijn, vaak aardig rijk en daardoor ook snel omringd door (mooie) vrouwen. Maar...ik wil hier met klem betogen en duidelijk maken dat we ten allen tijde toch deze persoonlijkheidstoornissen moeten opsporen en...bijsturen. Ondanks hun voordelen!


Narcisme op het werk beloont a-sociaal gedrag

Als je accepteert dat narcisme per definitie een onethisch, a-sociaal gedragspatroon is, gedrag dat dus mensen beschadigt en pijn doet, dan kan het niet anders dan dat je ertegen moet optreden. Als je iemand iets ziet stelen van een ander, dan moet je er ook actie tegen ondernemen. Want...doe je niets dan geef je de narcist het signaal dat dit (asociale) gedrag gewoon kan en geaccepteerd wordt. De narcist op het werk voelt zich hierdoor gesterkt en zal dit gedrag ongetwijfeld vaker gaan vertonen. Omdat narcisme vaak asociaal en intimiderend gedrag is zullen collega's hierdoor worden beschadigd en zich ook anders dan normaal gaan gedragen. De gevolgen zijn ernstig, niet alleen voor deze collega's, maar uiteindelijk ook voor de organisatie. Dit zal ik verderop in meer detail uitleggen.

Het vervelende van het gedogen van asociaal gedrag is dat daarmee ook ander asociaal gedrag versterkt wordt. Anderen die zien dat een narcist met zijn/haar gedrag weg komt, zullen eigen asociale neigingen minder onderdrukken en deze sneller tot uiting laten komen. Al snel is een negatieve spiraal merkbaar: velen zullen zich wapenen tegen dit asociale gedrag en ook zelf asociaal gaan handelen of zich aansluiten bij de asociale groep. In de sociale psychologie zijn er genoeg voorbeelden hiervan. Het Zimbardo experiment in een gesimuleerde gevangenis is wellicht de meest beroemde.

Narcisme op het werk verzwakt de samenwerking

Eén van de meest kwalijke gevolgen van een narcist is wel dat hij of zij de samenwerking tussen mensen verzwakt in plaats van stimuleert. Als er al wordt samengewerkt is dat niet op een integere manier maar vaak worden uit angst bondjes gesmeed tussen mensen met meer invloed en macht. Dit is precies de reden dat de SS in de jaren 40, de Gestapo, de NSB in Nederland zo goed kon gedijen: uit een dergelijke angstcultuur ontstaan machtscirkels die een hele tijd kunnen blijven bestaan. Maar de samenwerking, de onderlinge relaties hebben weinig van doen met respect en integriteit. Integendeel, ze zijn gebaseerd op hielenlikkerij, ellebogenwerk, geen respect voor de 'tegenstander', polarisatie en vooral angst. Deze samenwerking beschadigt mensen en nodigt uit tot achterbaks, asociaal gedrag.

Samenwerken is in een groep van allemaal verschillende mensen niet gemakkelijk. Maar de kracht van een goede samenwerking bestaat er nu juist uit dat de beste ingrediënten en eigenschappen van mensen gecombineerd kan worden in een optimale mix. Bovendien, en dat is essentieel, de sterkeren helpen de zwakkeren. Veel mensen snappen niet dat dat uiteindelijk positief is voor de gehele groep. Vooral omdat hiermee angst verminderdwordt. De angst namelijk om fouten te maken. De realiteit is dat iedereen wel eens fouten maakt. In een goede sfeer en samenwerking is dat echter niet erg. Mensen zullen zich in zo'n sfeer meer op hun gemak voelen en beter gaan presteren. Bekend is dat angst sneller tunnelvisie opwekt, de creativiteit vermindert en met name ook de communicatie onderling verslechtert. Hierdoor zal het oplossen van problemen minder optimaal verlopen.

Naast het feit dat de angst om fouten te maken toeneemt wanneer de sociale gevolgen ervan negatief zijn (status verlies, verlies aan respect), wordt bij narcisme de motivatie om samen te werken in sterke mate verminderd. De motivatie om juist competitief te zijn, dus beter dan de ander, ten koste van de ander, wordt vergroot. Hierdoor wordt er ook weer minder samen gedeeld en dat verkleint de kansen op het sneller en beter oplossen van problemen. Ook worden bondjes gesmeed tussen mensen die al hetzelfde over zaken denken (omdat dat veiliger en vertrouwder is) en ook dat bevordert geen creatieve oplossingen.

Er zijn nogal wat mensen die denken dat een narcist juist de samenwerking kan stimuleren. Vaak komt dit doordat een narcist inderdaad een van de eersten is die nieuwe projecten initieert en introduceert. Hierdoor wordt er een sfeer van nieuwigheid en daarmee hernieuwde motivatie gemaakt. Mensen zijn vaak enthousiast (omdat er weer iets nieuws is) en zijn wel benieuwd. Een narcist weet als geen ander verschillende mensen voor zich te winnen door bij nieuwe projecten bepaalde mensen op bepaalde plekken te zetten. Op deze manier ontstaat er een statusverschil tussen medewerkers, zij die iets nieuws mogen doen en zij die iets 'gewoons' doen en achteraan mogen aansluiten. Het zijn juist die mensen die iets leuks te doen krijgen waarvan de narcist weet dat zij te 'controleren' zijn. Zij zullen zich sneller achter de narcist scharen; de narcist heeft 'vrienden' gemaakt. Deze strategie heet ook wel 'verdeel en heers'.

Maar zullen velen denken, dergelijke verdeling van taken is toch niet erg? Het gebeurt toch altijd bij projecten? Dat is inderdaad helemaal waar. Een dergelijke onderverdeling van medewerkers bij een nieuw project is een normale gang van zaken en kan ook niet gezien worden als een teken van narcisme. Daarom is het ook zo lastig om een echte narcist binnen zo'n project te herkennen. Velen zullen hem/haar waarderen om het initiëren van een nieuw project, om de kansen die zij krijgen om nieuwe dingen te doen, zich verder te ontwikkelen. Maar...narcisme op het werk moet in zijn gehele context bekeken worden. Een narcist is zeer eenvoudig te herkennen aan een paar zaken: 1. hij duldt weinig tot geen kritiek en reageert daar vaak zeer heftig op. 2. hij is selectief vriendelijk: sommigen kunnen niet stuk bij hem en anderen zullen blijvend behandeld worden als voetveegjes. 3. Een narcist zal niet gauw afwijken van zijn eigen ideeën, ondanks goede argumenten van anderen. Maar het meest typerende van een narcist is toch welonvriendelijkheid. Dit zal de mensen waartegen de narcist vriendelijk doet niet opvallen maar natuurlijk wel die mensen die deze onvriendelijkheid meemaken. En een narcist verraadt zich hierbij snel omdat hij onmogelijk constant vriendelijk kan blijven tegen iedereen. Het grootste verschil tussen een zelfverzekerde, arrogant lijkende maar gezonde persoonlijkheid en een narcistische persoonlijkheid is dat het rekening houden met iedereen prioriteit nr 1 is van een gezonde persoonlijkheid.


Narcisme op het werk: negatieve gevolgen voor de inhoud

Narcisme werkt verstikkend, ook al lijkt het er in eerste instantie op dat een narcist goede opmerkingen maakt, leuke nieuwe projecten initieert en mensen kan motiveren. Het kost enige tijd voordat je de duidelijke tekenen van een narcist herkennen kan: selectieve onvriendelijkheid en niet tegen kritiek kunnen. Beide typerende kenmerken van een narcist komen maar uit één ding voort: een zwak zelfbeeld van de narcist. Niet zozeer dat de narcist denkt dat hij/zij zwak is, integendeel. Met een zwak zelfbeeld bedoel ik dat dit beeld sterk afwijkt van de realiteit, zo sterk zelfs, dat de narcist hiermee constant gefrustreerd wordt en verdrietig wordt. Hoewel verdriet vaak niet zo ervaren zal worden, daarvoor is de woede (die dient om met verdriet om te gaan, om verdriet weg te drukken) te groot. Maar het zelfbeeld is constant zwak en iedere keer weer moet deze verdedigd worden in plaats van dat het zelfbeeld overeenkomt met de werkelijkheid.

Een narcist denkt bijvoorbeeld dat hij 'slim' is. Als er echter in de realiteit een fout door de narcist gemaakt wordt, óf een ander is net even iets slimmer, dan kan de narcist daar niet tegen en zal hij automatisch (onbewust) dingen bedenken als b.v. 'dit is de schuld van die ander' (dus kwaadheid), of 'die ander heeft gewoon geluk gehad, ik ben echt slimmer' (weer kwaadheid en jaloezie). Dergelijke gedachten komen automatisch boven om het eigen (onrealistische) beeld van zichzelf ('ik ben altijd slim en maak nooit fouten') overeind te houden. Het gevoel dat erbij hoort is altijd angst en verdriet maar omdat een narcist geleerd heeft deze gevoelens snel weg te drukken of weg te werken via het opwekken van boosheid, zal hij in de praktijk altijd direct kwaad reageren. Kenmerkend is dat hij dit niet of nauwelijks kan beheersen, zó sterk is de kwaadheid.

Dat is ook de reden dat je een narcist eenvoudig kan ontmaskeren door nét even iets meer door te zagen als je kritiek hebt. Een narcist is vaak al zó kwaad (door 'gekrenkt' te zijn) dat er niet veel hoeft te gebeuren voordat hij ontploft. Het gevaarlijkst zijn die narcisten die door hebben dat zij dergelijke ontploffingen niet in het openbaar moeten doen. Vaak zullen deze narcisten dan ook alleen maar ontploffen als zij alleen zijn met de persoon die kritiek levert. Deze emotionele ontploffing is vrijwel altijd buitensporig en niet passend bij de context. Zulke ontploffingen kan iedereen wel eens hebben natuurlijk maar bij een narcist is dit een structureel, langer bestaand patroon. Zelf trigger ik dit graag bij narcisten want ik heb ze erg snel door, vaak nog voordat anderen ze door hebben. Ik blijf vriendelijk doch kritisch en het duurt dan niet lang of zij kappen de discussie af óf ze ontploffen in je gezicht. Een andere strategie is dat zij beleefd blijven, het gesprek netjes afkappen maar vervolgens vergeten ze jou niet en ze zullen al het mogelijke doen om jou dan te dwarsbomen, te pesten en het op je werk lastig te maken. Ze zijn je vanaf dat moment dan liever kwijt dan rijk omdat zij weten dat jij hen ontmaskerd hebt. Jij bent een regelrecht gevaar voor ze. In andere woorden: jij bent degene die als rattenvanger de rat gevonden heeft. Toen ik het boekje las: 'Hoe vang ik een rat?' van Engelfriet en van der Geer (2004) herkende ik mezelf in vrijwel alle punten als een rattenvanger; eigenlijk dus een narcistenvanger.

Juist omdat een narcist ogenschijnlijk een voorbeeld is voor anderen, zal het gedrag van een narcist door die anderen gekopieerd kunnen worden. Met name die mensen die ook een zwak zelfbeeld kennen, zullen door de narcist opgezocht worden en andersom. Zij zullen daarmee 'out of the box'-denken en kritisch denken verhinderen of verminderen. Met name het idee van narcisten dat zij altijd gelijk hebben en geen fouten maken leidt ertoe dat er weinig kritische reflectie is en wordt toegestaan. Hierdoor neemt het risico op projecten die onrealistische targets hebben en daardoor risicovoller zijn toe. Met name als het narcisten betreft die ook nog eens anti-sociale persoonlijkheidskenmerken hebben, kan een groot project dusdanige negatieve gevolgen voor een bedrijf hebben dat uiteindelijk het hele bedrijf flink verlies lijdt. Hiervan zijn vele voorbeelden in het bedrijfsleven te vinden. De graaicultuur binnen de financiële wereld is er een ander voorbeeld van.

Maar er is nóg een andere veel ernstigere bedreiging van de inhoudelijke ontwikkeling binnen een team of bedrijf door narcisme:afgenomen vertrouwen. Ik noemde het al eerder: de angstcultuur neemt zodanig toe in zo'n bedrijf dat niemand elkaar meer gaat vertrouwen. Niet alleen wordt hierdoor minder informatie met elkaar uitgewisseld, ook nieuwe ideeën of creatieve oplossingen, of nieuwe initiatieven worden minder naar voren gebracht uit angst voor de reactie van de narcist die vaak de leider is. Maar ook uit angst voor het wegkapen van dit (vaak goede) idee door anderen. Immers, met het komen met goede ideeën kun je juist bij narcistische leiders een wit voetje halen. Je gaat dus veel eerder naar de narcistische leider toe met je idee dan naar je collega's. Terwijl het brainstormen over een nieuw idee juist nog betere ideeën kan opwekken. Maar een narcist zal dit nieuwe idee oppakken en lanceren als zijnde van hemzelf en hij zal het uitgebreid brainstormen hierover niet zo maar toestaan omdat het risico bestaat dat hierdoor veel kritiek gaat komen op 'zijn' idee. Toegenomen angst zal hierdoor niet leiden tot uitgebreid creatief brainstormen. Ook het stimuleren van allerlei verschillende eigenschappen van medewerkers wordt door een narcist niet geduld omdat dit een groter risico is op andere meningen en mindere controle op de voortgang in het project.


Samenvatting: narcisme op het werk dient echt aangepakt te worden

Hierboven heb ik betoogd dat ten allen tijde narcisme op het werk opgespoord en bestreden moet worden. Het is verstikkend voor de samenwerking en voor het goed oplossen van problemen doordat de angst voor het maken van fouten toeneemt binnen een bedrijf. Angst werkt verstikkend voor creatief nadenken, voor het delen van informatie met elkaar, en zorgt ervoor dat mensen hun energie vooral kwijt raken aan aan zichzelf denken en niet aan het oplossen van problemen. De herkenning van narcisme op het werk wordt vaak bemoeilijkt omdat er ook altijd goede dingen aan iedere persoonlijkheidsstoornis zitten, dus ook aan een narcist. Mensen trappen in eerste instantie in deze aanlokkelijke zaken en zien dan niet dat een narcist selectief vriendelijk is en daarmee bepaalde mensen (zwaar) benadeelt en beschadigt (willens en wetens). Ook gaan zij niet te kritisch zijn en zien zij daarmee niet dat een narcist echt niet tegen kritiek kan. Hierdoor wordt een narcist gesterkt in zijn gedrag en zal dit asociale gedrag alleen maar toenemen. Een narcist met anti-sociale persoonlijkheid zal op een gegeven moment zoveel schade gaan aanrichten aan mensen en het bedrijf, dat uiteindelijk het bedrijf maatregelen moet nemen. Maar voor het zover is kan dit kwaadaardige proces jarenlang stand houden. Ook dát is een belangrijke reden om narcisten snel aan te pakken: als namelijk kwaadaardig gedrag langere tijd toegestaan wordt, zullen meer mensen langere tijd lang asociaal gedrag geleerd hebben. Het zal dan ook langer duren voordat er weer socialer gedrag en meer compassie zal ontstaan. En dat is doodzonde. 


Herkent u de hier genoemde problemen? Schrijf deze dan aub op voor anderen.

Heeft u iets herkend van de problemen die hier genoemd zijn? Vertelt u dan aub uw verhaal. U zult merken dat u echt niet de enige bent.

Ik nodig u bij deze uit uw verhaal te vertellen, op uw eigen manier. Het delen van uw verhaal met anderen kan uw bezorgdheid en stress verminderen. Bovendien zult u merken dat er meer mensen zijn zoals u, die zich zullen herkennen in uw verhaal. De kans is dan groter dat u van hen ondersteuning krijgt, tips om met deze situatie om te gaan.

Met uw verhaal kunt niet alleen anderen helpen, anderen kunnen ú ook helpen! En het mooiste van alles is: u kunt uw verhaal geheel anoniem kwijt, geen registratie nodig, u kunt meteen beginnen te typen. Zodat wij met z'n allen elkaar helpen! Met mijn dank alvast!

[ ? ]

Author Information (optional)

To receive credit as the author, enter your information below.

(first or full name)

(e.g., City, State, Country)

Submit Your Contribution

 submission guidelines.


(You can preview and edit on the next page)

Wat andere lezers/bezoekers gezegd hebben...

Klik hieronder om te zien wat andere bezoekers hebben verteld...

Doodzonde it is... 
Ik werk al een hele tijd in een school waar de sfeer goed was en alles goed verliep. Onze directrice destijds ging op pensioen en er kwam een nieuwe. In …

Ga zelf niet over je grenzen heen 
Helaas, ook ik heb de afgelopen jaren te maken gehad met dit soort type leidinggevende. In eerste instantie had ik het niet door, totdat er een verandering …

Narcisme op de werkvloer 
Ik was 22 toen ik gebeld werd door deze firma. We zijn op zoek naar jou. We zagen je cv online staan en vroegen ons af of je zou willen solliciteren. Ik …

De kerstnarcist 
De laatste werkdag van dit jaar, net voor een vredevolle kerstvakantie ben ik weer eens hard aangepakt geweest door zoals hierboven beschreven persoonlijkheidstrekken …

help 
Goede morgen, Ik werk ook met een collega die in heel veel opzichten aan alle criteria voldoet,al mijn collega's behandelt ze als voetveeg ze roddelt …

Narcisme, levensgevaarlijk 
Ik heb met veel interesse het verhaal zitten lezen en herken alles wanneer ik kijk naar mijn leidinggevende. Waar moet ik beginnen? Ik ben nog maar twee …

2 x Narcist 
Mijn moeder heeft narcistische gedragingen daar heb ik inmiddels veel van geleerd, hoe het niet moet en hoe herken ik de narcist. Het is behoorlijk hard …

T beest dat Kalverslachter heet... 
Beste lezers van mijn verhaal, Ik ga jullie een kijkje geven in mijn situatie van de afgelopen maanden. Ik ben de afgelopen maanden door mijn vorige …

mijn positieve sollicitatie in de kiem gesmoord... 
Hallo. Ik ben 54, en sinds enkele maanden op zoek naar een nieuwe job na een spijtig faillissement. Met mijn 35 jaar carrière in vooral externe en internationale …

Narcistische partner vertelt over situaties op zijn werk. 
Ik weet sinds een jaar dat mijn partner narcistisch is. Na jaren psychische mishandeling thuis ben ik gaan zoeken naar informatie, en heb ik heel veel …

type narcisme 
Heel herkenbaar allemaal. Maar er zijn nogal wat verschillende persoonlijkheidsstoornissen van het B cluster type die soortgelijke trekjes tonen en ook …

Narcistische collega 
Op werk zit er een collega die enorm arrogant is, liegt en mensen misbruikt om haar zin te krijgen. Ze geniet ervan om macht te hebben en mensen te kleineren. …

ontkennertje 
Op moment is de sfeer tussen mijn collega en mij niet optimaal. Mijn werkgever vindt dit erg vervelend en probeert mij te overtuigen dat ik wat minder …

wolf in schaapskleren Not rated yet
Een groot mediabedrijf in het Gooi had een leidinggevende op de afdeling die systematisch collega's wegwerkte. Ze had een meerjarenplan. De 'zwakkeren'en …

weet niet of mijn partner en of ik zelf narcistisch zijn ? Not rated yet
Ben een vrouw van 54 jaar en nu 28 jaar getrouwd, en heb een chronische ziekte fibromyalgie en artritis pijnen.En last van depressies en soms stress wat …

Hoe een narcistische collega een afstandsbediening op je richt Not rated yet
Een nieuwe collega oefent een druk uit op mij door spanning te creeeren. Ik ga met mijn collega's hartelijk en amikaal om en hij maakt het me onmogelijk …

Click here to write your own.


Ga terug van Narcisme op het werk naar de Homepage


Read here about all disclaimers relevant to this site:

LegalDisclaimers.html


If you want you can follow me on Twitter. I usually tweet in a serious way: whenever there is any news to share, being either about brain injury, emotional problems, abnormal behavior or other morality issues. Click on the link below:

Als u wilt kunt u me ook op Twitter volgen. Ik tweet eigenlijk alleen serieuze zaken, of dat nu nieuws is over hersenletsel, emotionele problemen, abnormaal gedrag of andere ethische zaken. Klik op onderstaande link:

https://twitter.com/fckovacs

Aanbevolen boeken

Zeer goed boek over Pesten!

Herken mensen waar je een relatie mee hebt en die jezelf stuk maken. Begin eerst bij jezelf om sterker te worden om zodoende dergelijke types eerder te herkennen en aan te pakken. Zeer herkenbaar en goed geschreven:

Voor iedereen die uit een slechte relatie komt (wil komen) is dit dé aanrader! :