Paniekaanval en de beste behandeling...

Op een andere pagina beschreef ik al de kern van zo mogelijk de beste behandeling voor elke angststoornis, b.v. een paniekaanval. Het gaat erom je zelfvertrouwen te versterken. Zonder dat zul je echt niet van je angsten af komen, dus ook niet van paniekaanvallen.

Klinkt dit arrogant, betweterig? Er zijn al zoveel mensen op Internet die je beloven van je angsten of paniekaanvallen af te komen. Dat klopt. Ik ben er één van. Echter is er wel een verschil. Ten eerste ben ik een klinisch neuropsycholoog die het een en ander van neurowetenschappen en ons brein weet; dus ook van paniekaanvallen. Ten tweede ben ik écht geínteresseerd in het verspreiden van kennis en in het sterker maken van ander mensen. Ik heb daar ook een simpele reden voor. Ik geloof erin dat áls mensen meer zelfvertrouwen krijgen, zij automatisch positiever gedrag gaan vertonen, vriendelijker kunnen en zullen zijn voor anderen, en...daarmee ook de grootste bijdrage gaan leveren aan het verbeteren van onze wereld. Dit is geen idealistisch prietpraatje, dit is zuivere wetenschappelijke kennis. Ons brein werkt eenvoudigweg zo: meer zelfvertrouwen, minder angst, dus vriendelijker kúnnen zijn en daarmee ook leren ervaren dat we samen, gemeenschappelijk meer kunnen dan alleen. Ten derde, ik werk al jaren in de gezondheidszorg als psycholoog en heb zo onderhand meer dan 4000 mensen begeleid, mét en zonder hersenletsel, met allerlei soorten emotionele problemen. Met name die ervaringen hebben mij geleerd hoe een en ander in elkaar lijkt te steken. Een combinatie van praktijkkennis en wetenschappelijke kennis probeer ik nu in eenvoudige taal te verspreiden via mijn blog. Simpelweg omdat ik denk dat iedereen recht op die kennis heeft. Kennis die ik kan delen.

Ten vierde: aan mijn 'beloftes' en informatie zit geen prijskaartje, zoals bij veel sites wel het geval is. Het systeem van bloggen werkt nu eenmaal zo dat je vanzelf een en ander verdient áls je maar veel gelezen wordt. Dus: donaties zijn welkom maar ik heb liever dat u deze pagina's de moeite waard en dit doorgeeft aan andere geïnteresseerden. Via sociale media.

Genoeg geïntroduceerd. Op naar de kern van de behandeling voor een angstaanval. Het werkt altijd, als je maar de moed hebt een en ander te doen. Deze website mag niet als een vervanger gezien worden voor professionele hulp! Zeker niet als je ernstige klachten hebt. In dat geval raad ik een professionele psycholoog aan. Wel kun je bij zo'n behandelaar dan kritische vragen stellen over je behandeling, omdat je hier al een en ander hebt gelezen.

Wat is een paniekaanval eigenlijk?

Een paniekaanval is niets anders dan een intense angstaanval, niets meer en niets minder. Een angstaanval bestaat altijd uit een basisemotie Angst met de daaraan gekoppelde lichamelijke sensaties. Deze sensaties zijn altijd opgewekt én vormen van een actief autonoom (vegetatief) zenuwstelsel. Het zenuwstelsel kent een centraal deel (hersenen en ruggemerg) en een perifeer deel (al die zenuwen die in de rest van je lijf zitten zeg maar). Van het centrale zenuwstelsel zijn er grofweg 2 vormen: een bewust (willekeurig) deel en een onbewust (onwillekeurig) deel. Dit onbewuste deel is in feite het grootste deel en wordt tevens in sterke mate in onze hersenen geregeld en aangestuurd. Dit zogenaamde vegetatieve of autonome zenuwstelsel (omdat het automatisch, autonoom lijkt te zijn, zonder dat we er bewust invloed op hebben) regelt onze ademhaling, onze hartslag, onze spierspanning, onze bloeddruk, ons hormoonstelsel, onze zweetreacties. Dit alles beïnvloedt tevens onze interne organen zoals onze longen, maag, alvleesklier, darmen, blaas, sexuele organen. zie het plaatje hieronder. 


Emoties zijn in feite niets anders dan uitingen van ons autonome zenuwstelsel en dus zijn in feite alle interne organen betrokken. Hoe meer intensiteit er in een basisemotie (angst, verdriet, agressie, of blijheid) zit, hoe heftiger een en ander zich uit in de interne organen. Stress is dan ook niets anders dan een ander woord voor heftige emoties. Het kan zowel positief zijn als negatief. Een teveel aan intense emoties (zowel blij als b.v. verdriet) kan op deze manier schade doen aan ons lijf. 

Een angstaanval is een plotselinge intense emotie waarbij alle angstkenmerken in het lichaam zichtbaar zijn: hogere hartslag, hogere spierspanning, bloeddrukschommelingen (vaak hoog), en meer stress-hormonen in het bloed zoals adrenaline en cortisol. 

Een angstaanval begint ALTIJD met lichamelijke symptomen of verschijnselen omdat per definitie angst betekent dát er lichamelijke bewegingen/ verschijnselen zijn. Maar...vaak is men zich hier niet bewust van en dát is ook de reden dat men vaak denkt dat zo'n angstaanval plotseling komt. Dat is simpelweg NIET waar. Een aanval bouwt zich altijd op: het begint met weinig lichamelijke verschijnselen, b.v. een wat verhoogde hartslag of toenemende ademhaling. De intensiteit van deze verschijnselen wisselt ook continu per seconde. Vervolgens komen hier automatisch (razendsnel) allemaal gedachten bij die de intensiteit van deze emotie kunnen verhogen of verlagen. Bij een aanval wordt angst sterker en daarmee ontstaat er een merkwaardig cognitief fenomeen: emoties kunnen - als een magneet - allerlei gedachtengangen aantrekken als het ware. Deze gedachten zijn vaak nóg meer angstopwekkend waardoor de angst hoger wordt én de 'magneet-werking' van een emotie steeds sterker wordt. Op een gegeven moment worden er zoveel (angstopwekkende) gedachten aangetrokken dat het werkgeheugen (dat al zo klein is) vol zit met alleen maar deze destructieve gedachten. Er kan aan niets anders meer gedacht worden. Dit noemen ze in de volksmond 'tunnelvisie'. Hierdoor blijft de vrees hoog en blijft iemand in de spiraal van constante angst hangen. En het zijn nu juist gedachten die je uit zo'n aanval kunnen halen...

De kracht van gedachten

Een paniekaanval kun je leren bedwingen! De grootste fout die mensen met een paniekstoornis maken is dat zij hun paniekaanvallen gaan vermijden. Zoals eerder op een andere pagina gezegd (zie beste behandeling voor angststoornissen) is het essentieel dat je nooit een angst vermijdt. Hiermee maak je deze in feite altijd sterker. Dat komt omdat dan bepaalde gedachten overeind blijven die in je lange termijn geheugen zitten. Enkele van deze angstopwekkende gedachten zijn bij een paniekaanval bijvoorbeeld: "ik denk dat ik dood ga", "ik denk dat ik stik", "ik krijg geen adem meer", "ik denk dat ik gek word", "ik denk dat ik een hartaanval krijg", "ik denk dat ik flauwval", etc. Geen van deze gedachten is waar maar doordat je bang bent ga je zelf deze gedachten niet uitdagen en niet veranderen. Je zorgt er meestal voor dat je vrees zakt door bijvoorbeeld weg te rennen van de plek waar je de aanval krijgt. Hierdoor krijg je het idee dat áls je wegrent jij veilig bent. De werkelijkheid is, dat door het wegrennen je symptomen iets zakken en dat je dan ook andere gedachten krijgt. Hierdoor lijk je veiliger maar de angstopwekkende gedachten blijven in je hoofd/geheugen zitten. In feite zijn ze zelfs sterker geworden...

Dit mechanisme wordt binnen de cognitieve gedragstherapie uitgelegd. Vervolgens worden lichamelijke verschijnselen zoals bijvoorbeeld een verhoogde hartslag, duizeligheid of tintelingen in armen en/of handen bewust opgeroepen door expres te gaan hyperventileren. Vaak samen met de therapeut. Dit moet je dan volhouden om te ervaren dat je b.v. niet kunt flauwvallen (bij hyperventilatie kun je namelijk niet flauwvallen!) of dat je geen hartaanval krijgt. Je moet jezelf dus confronteren met je ergste nachtmerrie: met deze angst. Om te leren dat er geen rampen gebeuren als je deze angsten hebt. Om te leren dat je deze angst altijd kunt beïnvloeden: je kunt het verergeren en...je kunt het laten zakken. Op het moment dat je door krijgt dat er niets gebeurt en dat je er de controle over kan krijgen, op dát moment heb je in feite een aanval van paniek afgeslagen. Vanaf dat moment kun je van elke aanval af komen. 

Zelf wil ik juist dat mensen met paniek thuis deze aanvallen oproepen en ze gewoon ondergaan. Ik vraag ze dan bij te houden wanneer ze zijn flauw gevallen (nooit dus) of wanneer zij een hartaanval krijgen (nooit dus). Natuurlijk moeten zij deze eerste keren ervoor zorgen dat er altijd iemand in de buurt is, b.v. hun partner die boven zit te werken. Hoe meer aanvallen zij zelf kunnen oproepen, hoe beter dat is. Immers, zij leren dan dat zij deze aanvallen de baas kunnen. En...dat is vrijwel altijd het geval! De grootste uitdaging voor een therapeut zit 'm erin dat je een zeer bange cliënt zo ver krijgt zijn/haar vrees onder ogen te zien. Dat lukt alleen als er voldoende zelfvertrouwen tegenover kan staan.


De rol van medicijnen: een negatieve?

Veel mensen die ik voor een paniekstoornis heb behandeld, hadden al enige tijd een medicijn voor deze aanvallen. Vaak zijn dat benzodiazepines, anti-angstmiddelen die vaak ook spierverslappend en verslavend werken. Je kunt er dan ook moeilijk vanaf komen: als je gaat minderen dan komen meestal de aanvallen zó hevig op dat mensen nóg banger worden en direct weer naar deze middelen grijpen. Kassa voor de farmaceutische en medische industrie. Een betere keuze die vaak gemaakt wordt is deze cliënten een anti-depressivum te geven met angstremmende werking. Meestal vervlakken anti-depressiva de lichamelijke (angst)verschijnselen zodat de kans wat kleiner wordt dat een volledige paniekaanval opgewekt wordt. 

Hét grote probleem van medicatie bij paniekaanvallen is dat het geen enkele structurele oplossing is voor de oorzaak van deze aanvallen. Het is inderdaad mogelijk dat medicatie tijdelijk werkt omdat het de lichamelijke verschijnselen kleiner maakt en iemand dan 'leert' dat een aanval gepareerd c.q. afgeslagen kan worden. In die gevallen waar het werkt is het dan wel zo dat de aanleidingen tot de paniekaanvallen ook minder worden. Ofwel bewust ofwel onbewust, buiten de controle van iemand om. Medicijnen lijken dan te hebben gewerkt...maar dat is in feite niet waar. Dé kern van elke paniekaanval zijn namelijk zogenaamde 'giftige' (lees: angstopwekkende) gedachten en die worden door medicijnen vaak NIET wezenlijk veranderd. Als iemand dan later weer onder enige druk komt te staan, zijn deze gedachten er als de kippen bij om opnieuw vrees verder op te jagen en zie daar...een volgende aanval is geboren. Dit is dan ook de reden dat veel mensen na gebruik van medicijnen  terug vallen. Ze hebben namelijk daadwerkelijk niets gedaan met de oorzaak van hun paniekaanvallen: ze hebben nooit geleerd deze aanvallen zélf af te slaan.

Op deze manier zijn medicijnen eigenlijk alleen maar funest: ze houden een paniekstoornis veel langer in stand dan in feite zou hoeven. Zo zijn er mensen die al jaren (sommigen meer dan 25 jaar) een paniekstoornis hebben! Als medicijnen werkelijk zouden helpen dan zouden ze toch geen aanvallen meer mogen hebben? Ik kan u verzekeren dat áls ik ze eenmaal overtuigd heb van hoe het werkelijk zit met een angstaanval, zij binnen 5-6 weken geheel paniekvrij kunnen zijn. Zelfs al hebben zij al jaren een paniekstoornis met vele keren per maand paniekaanvallen. Vaak bouwen zij dan zelf hun medicijnen af, het liefst in overleg met de huisarts, die er helaas vaak niet blij mee is (merkwaardig want je zou toch zeggen dat een huisarts wil wat het beste voor de clIënt is? namelijk vrij van angstaanvallen?). 

Ik zou niet beweren dat medicijnen voor paniekaanvallen helemaal niet werken. Natuurlijk werken ze wel doordat ze de lichamelijke spanningen omlaag kunnen brengen zoals hartkloppingen en een hogere spierspanning. Maar zoals gezegd: een paniekaanval blijft onderhouden worden door bepaalde gedachten en díe moeten veranderd worden vóórdat je echt succes hebt met het terugdringen ervan.

Andere oplossingen?

Natuurlijk werken ontspanningsoefeningen en ademhalingsoefeningen ook. Alles dat maar enige kalmerende invloed heeft op de stress-reactie, op de angst, zal bij een paniekaanval werken. Dus gedachtenafleiding, iets dat vaak door therapeuten wordt geadviseerd, werkt natuurlijk ook. Echter, structureel werken afleidende gedachten, medicijnen, ontspanningsoefeningen, ademhalingsoefeningen, allemaal niet. Het blijft erom gaan dat de meest angstopwekkende gedachtengangen worden veranderd. Als iemand blijft geloven dat hij dood zal gaan door een hartaanval, dan zal hij daarvan niet af te brengen zijn door ademhalingsoefeningen te doen. Hij zal er alles aan doen om zo'n angstaanval te vermijden, in de hoop dat de kans op een hartaanval tot het minimum wordt teruggebracht. Hierdoor blijft deze gedachte dat hij dood zal gaan aan een hartaanval volledig van kracht. Daardoor blijft zijn paniekstoornis ook bestaan.

zie bijvoorbeeld voor meer informatie: Zelfhulpgids

De paniekaanval als symptoom van dieper liggende emoties of stress

In het verhaal van een paniekstoornis moet altijd meegewogen worden waarom de emoties zó hevig zijn geworden dat er een paniekaanval is ontstaan. Vrijwel altijd zie je dat er een opstapeling is geweest van meerdere stressoren die onvoldoende zijn aangepakt. Te druk op het werk, relatieproblemen, wat gezondheidsklachten, drukke kinderen thuis, dit alles kan het stress-reactiesysteem al langere tijd op hebben gejaagd. De kans dat dan een hevigere emoties als verdriet of angst meer lichamelijke verschijnselen oproept, is hoger. Uiteindelijk leidt dat dan tot een echte (vaak) forse paniekaanval. Deze zeer hevige angstaanval wordt dan plotsklaps in je brein gebrand als het ware. Alles wat daarmee samenvalt, b.v. waar je op dat moment bent of wat je dan doet, wordt dan gekoppeld aan die heftige angst. Iedere keer als dan zulke zaken (b.v. het lopen in een winkelcentrum) weer gedaan worden, wordt de angstreactie opnieuw opgeroepen. En worden bepaalde gedachten ook weer versterkt.

Een goede therapeut weet dat paniekaanvallen snel zijn aan te pakken maar dat dit slechts een oppervlakkige oplossing is als niet ook andere stressoren worden aangepakt. Immers, als deze niet worden aangepakt, dan is de kans groot dat de stress hoog blijft en de paniekaanvallen vroeg of laat zullen terugkeren. Daarom blijf ik zeggen: paniekaanvallen kunnen alleen definitief verslagen worden als je het zelfvertrouwen van de cliënt versterkt. 

Voor de mensen die er echt niet uit komen: ze kunnen altijd bij mij terecht (zie 3z-psychologie) of bij de GGZgroep (zie GGZgroep) waar ik parttime werk. Maar ik vertrouw erop dat met deze informatie zij zelf al een heel eind zullen komen om hun eigen paniekaanvallen te pareren.

Tot slot nog een paar kleine tips: bij angst altijd 30 seconden niet meer ademen. Vaak heb je al zoveel zuurstof in je dat je gerust 30 seconden kunt stoppen met ademen. Dit vermindert vrijwel direct de tintelingen en de duizeligheid die je bij een paniekaanval meemaakt. Het ademen in zakjes is ouderwets en helpt echt nauwelijks of niet. Als je denkt dat je hart het zal begeven probeer dan eens antwoord te geven op de vraag waarom dit na honderden extreme paniekaanvallen nog altijd niet gebeurd is. En hoe vaak het al bij de spoedeisende hulp gezegd is dat er met je hart niets aan de hand is. Als je denkt dat je gaat flauwvallen stel jezelf dan de vraag hoe vaak je ooit bent flauwgevallen bij het hyperventileren, bij een paniekaanval. Ik durf te wedden: nooit. Dat kán namelijk niet. Duizelig worden is vervelend maar je kunt niet flauwvallen van duizelig zijn. Je kunt alleen maar flauwvallen als je te weinig zuurstof binnen krijgt en dát gebeurt juist nooit bij een paniekaanval.


Wat vindt u van deze pagina? Vul uw commentaar hier s.v.p. in.

Please note that all fields followed by an asterisk must be filled in.

Please enter the word that you see below.

  


Heeft u iets aan de hier voorgestelde oplossingen?

Heeft u iets gehad aan de voorgestelde oplossingen op deze pagina? Zo ja, vertelt u dan aub uw eigen verhaal. Mogelijk heeft u nog méér oplossingen voor anderen.

Ik nodig u bij deze uit uw verhaal te vertellen, op uw eigen manier. Het delen van uw verhaal met anderen kan mogelijk andere mensen helpen. Misschien worden uw tips straks wel de meest belangrijke en meest gewaardeerde. Bovendien zorgt uw verhaal voor nóg meer praktijkinformatie zodat we nog meer leren van elkaar.

Met uw verhaal kunt niet alleen anderen helpen, anderen kunnen ú ook helpen! En het mooiste van alles is: u kunt uw verhaal geheel anoniem kwijt, geen registratie nodig, u kunt meteen beginnen te typen. Zodat wij met z'n allen elkaar helpen! Met mijn dank alvast!

[ ? ]

Author Information (optional)

To receive credit as the author, enter your information below.

(first or full name)

(e.g., City, State, Country)

Submit Your Contribution

 submission guidelines.


(You can preview and edit on the next page)

Wat andere lezers/bezoekers gezegd hebben...

Klik hieronder om te zien wat andere bezoekers hebben verteld...

Last van angst om te verliezen 
Mijn man is 4 jaar geleden dmv zelfdoding overleden. Heb daarna naast verdriet, extreem last gehad van schuldgevoel. Ben daar bij een psycholoog voor …

Angst/paniek kun je keren 
Goedenavond, ik ben het volledig met uw artikel eens. Na een half jaar paniek/angstaanvallen en opbouwen en weer afbouwen van antidepressiva, hebben de …

Angst voor stress zorgt voor paniek Not rated yet
Ik ben sinds een paar maanden burn-out en heb, sinds ik thuis zit, vier keer een paniekaanval gehad. Die had ik eerder niet. De paniekaanval wordt bij …

Click here to write your own.


Read here about all disclaimers relevant to this site:

LegalDisclaimers.html


Ga naar mijn praktijk website 3z-psychologie

If you want you can follow me on Twitter. I usually tweet in a serious way: whenever there is any news to share, being either about brain injury, emotional problems, abnormal behavior or other morality issues. Click on the link below:

Als u wilt kunt u me ook op Twitter volgen. Ik tweet eigenlijk alleen serieuze zaken, of dat nu nieuws is over hersenletsel, emotionele problemen, abnormaal gedrag of andere ethische zaken. Klik op onderstaande link:

https://twitter.com/fckovacs